1. Leiders & Managers: Hoe duurzame intentie werkelijkheid wordt

Blog

Wie heb je nodig om beweging te creëren voor duurzaamheid?  
Het klinkt als een simpele vraag, maar als je er even bij stilstaat is er geen voor de hand liggend antwoord. De meeste mensen denken wellicht aan de leiders, de visionairs, degene die de zaal meekrijgen en de stip op de horizon zetten. Begrijpelijk, want zij zijn het meest zichtbaar van de organisatie. Maar achter elke Tony’s Chocolonely, Interface of Patagonia zit niet alleen een visionair. Er zit ook iemand die de taken verdeelde of KPI’s opstelde, namelijk de manager1. Onze poll op LinkedIn bevestigde dat zowel de leider als de manager nodig zijn voor duurzame verandering.  
Of je nu een organisatie opzet, een team aanstuurt of als adviseur aan tafel zit: uiteindelijk bepalen de mensen wat er wel en niet van de grond komt. Wij merken dat zelf ook. Als adviseurs komen we regelmatig in situaties terecht waar iets ontbreekt. Soms is dat de energie om dingen echt anders te doen. Of juist de capaciteit om een visie te vertalen naar concrete acties. Deze verschillende situaties vragen om een andere invulling van ons advies.  
In 2025 onderzochten we hoe goed duurzaamheid is ingebed in organisatiecultuur bij beurgenoteerde ondernemingen. De conclusie was duidelijk: dit viel flink tegen. Duurzaamheid blijft in veel gevallen een aparte pijler in plaats van een geïntegreerd onderdeel van de organisatie. Maar wie en wat is ervoor nodig om duurzame intenties waar te maken en te integreren in een organisatie? Om die vraag te beantwoorden gingen we in gesprek met verschillende mensen in ons netwerk.  
Een van de meest duidelijke kaders kwam van Henk-Jan Beltman*. Zijn visie op hoe duurzaamheid gerealiseerd kan worden in een organisatie kwam samen in een cocktail met drie ingrediënten: visie, mensen en momentum. Hierin is: 

• 10-20% strategie en visie 
• 30-40% de juiste mensen om je heen hebben 
• 50% momentum  

Strategie en visie 
Visies komen voort uit de vragen waarom? en waarheen? Cathelijne Lania denkt dan ook aan de ladders van Stephen Covey: Een manager klimt de ladder zo efficiënt mogelijk. Een leider kijkt eerst tegen welke muur de ladder staat. Leiders in duurzaamheid zijn niet alleen maar op zoek naar het maximaliseren van hun winsten. Zij handelen vanuit hun eigen moreel kompas en overtuigingen. Mark Groot Wassink benadrukt dit: Het is voor mij vanzelfsprekend geworden om commercie en geld verdienen hand in hand te doen met positieve impact. Een andere manier kan ik moeilijk verantwoorden naar mijzelf en anderen. Wat de leider onderscheidt is wat hij bereid is om te dragen. Waar in veel organisaties de reflex is om problemen weg te duwen of door te schuiven, trekt de leider ze juist naar zich toe. Hier zit een tikkie arrogantie of eigenwijsheid in – de Pippi Langkous mentaliteit van ik heb het nog nooit gedaan dus ik denk dat ik het wel kan. En toch is de visie niet allesbepalend, want zonder juiste mensen en momentum blijft visie alleen maar een verhaal.  

De juiste mensen om je heen 
Zonder volgers is de leider maar een roepende in de woestijn vindt Ian Helgering*. Hierbij moet wel een kanttekening worden gemaakt dat niet alleen de managers belangrijk zijn om om je heen te hebben, maar natuurlijk ook de alle andere collega’s. Het is belangrijk om mensen om je heen te hebben die eigenlijk veel slimmer zijn dan jij. Want als de kleurplaat getekend is, geeft de manager invulling aan de vlakken aldus Henk-Jan. De manager staat zelden in de spotlight maar is wel degene die ideeën concreet, meetbaar en (hopelijk) financieel houdbaar maakt. Iets is namelijk pas echt duurzaam, als het ook financieel duurzaam is, anders blijf je in idealisme hangen vindt Pelle de Laaf*.  Voor het meetbaar maken van ideeën kunnen externe hulpmiddelen worden gebruikt, zoals EcoVadis of een CO2-prestatieladder, volgens Gaby Rosier*: Deze geven houvast en creëren een gedeelde taal waardoor voortgang zichtbaar kan worden voor de buitenwereld.

Momentum 
Met een goede visie en een sterk team kan je ver komen, maar dat wilt nog niet betekenen dat jouw organisatie ook gaat slagen. Meerdere impactbedrijven zijn de afgelopen jaren (bijna failliet gegaan, denk bijvoorbeeld aan Pieter Pot, of recent TommyTomato). Dat is niet per se een falen van leiderschap of het ontbreken van de juiste mensen, maar het gebrek aan momentum. Momentum is een optelsom van omstandigheden waar je beperkt invloed op hebt. Denk aan wetgeving die meebeweegt of tegenwerkt of geopolitieke verschuivingen. De leider die het momentum begrijpt, surft erop. Een organisatie kan hierdoor een grote stappen maken om impact te realiseren. Wie het mist, kan met de beste visie en een sterk team alsnog stranden.  

De rol van de organisatie  
Hoe duurzaam de ambities ook zijn, leiders en managers zijn afhankelijk van de ruimte die de organisatie toelaat om te manoeuvreren. Een visionair op de werkvloer van een traditioneel bedrijf zal veel sneller zijn ideeën zien stranden dan in een organisatie die al in beweging is. Het maakt ook uit waar in de organisatie iemand zit. Een CEO die duurzaamheid serieus neemt, kan veel verandering teweegbrengen in de organisatie, maar ook elders in de organisatie kunnen mensen duurzaamheid op de kaart zetten. Ten slotte speelt ook de grootte van de organisatie een rol bij het behalen van impact. Startups zijn aantrekkelijk maar hebben niet de diepe zakken om dode punten uit te zitten, vindt Gaby. En velen blijven klein waardoor de schaal van de impact beperkt blijft. “Verandering bij grote bedrijven kan daarentegen potentieel meer impact maken dan kleine bedrijven die vanaf de grond helemaal beginnen.” 

Wie en wat heb je nodig voor duurzame verandering? 
De leider die de richting geeft en mensen meekrijgt is weinig waard zonder de manager die die richting omzet in actie. Andersom geldt natuurlijk hetzelfde. In de praktijk betekent het dat je bewust moet nadenken over hoe je beide kwaliteiten orkestreert met de mensen die je voor je hebt. Pelle* erkende dat hijzelf veel meer interesse in duurzaamheid kreeg door de organisatie en CEO. Daarbij is het van belang voor leiders en manager om de blik naar buiten te houden om te kunnen navigeren met zowel mee- als tegenwind.  
Laten we vooral managers in hun kracht zetten en ondersteunen. Of het nu gaat om het beter benutten van wat er al in je organisatie zit, of wat tijdelijke externe energie om het proces op gang te krijgen, wij denken graag met je mee.

* Voor deze blogreeks spraken we met:

• Mark Groot Wassink, medeoprichter Roetz-Bikes, oud-directeur duurzaamheid & innovatie bij Auping, Associate Partner TOSCA
• Henk-Jan Beltman, impact-ondernemer, onder andere, oud-CEO en Chief Chocolate Officer van
• Tony's Chocolonely en mede-eigenaar Fish Tales
• Cathelijne Lania, Founder A Beautiful Story
• Pelle de Laaf, Head of Finance bij Johan Cruijff Arena
• Ian Helgering, Changemaker bij Limitless, MBA Leiderschap & Samenwerking aan Nyenrode
• Gaby Rosier, Strategisch duurzaamheids manager bij Axians