CO2-credits en CO2-verwijdering: wat zijn het, en wanneer hebben ze zin?

Klimaatblog 5/5 (de laatste)

In het kort

• Een CO2-credit staat voor één ton CO2-equivalent die ergens anders is vermeden, verminderd of uit de lucht gehaald.
• Credits tellen niet als reductie: ze komen boven op je eigen reductie, niet in de plaats ervan.
• Vermijden en verwijderen zijn wezenlijk verschillend. Voor uitstoot die je echt niet kwijtraakt, kies je voor verwijderingen.
• Sinds 27 september 2026 mag je producten niet meer “CO2-neutraal” noemen op basis van compensatie (EmpCo richtlijn).
• Kies kwaliteit boven prijs, houd credits apart in je rapportage en praat over bijdragen, niet over neutraliteit.

“En wat doen we met de rest?”
Je nulmeting staat, je transitieplan ook, en je maatregelen lopen. Toch blijft er uitstoot over die je de komende jaren niet kwijtraakt. Dan komt de vraag, van je directeur of van een klant: kunnen we de rest niet gewoon compenseren? Het korte antwoord: dat kan, maar het is iets anders dan reduceren, je mag er niet meer alles over zeggen, en niet elke credit is wat het belooft. In deze laatste blog leggen we uit wat CO2-credits en CO2-verwijderingen zijn, en wanneer ze wel zin hebben.

Waar we zijn in deze serie
In [blog 1] zagen we waarom je vandaag moet handelen, in [blog 2] hoe je met een klimaatveerkrachtanalyse je risico’s in kaart brengt en in [blog 3] hoe je een transitieplan met realistische doelen opstelt. [Blog 4] ging over het fundament: je uitstoot berekenen. In deze vijfde en laatste blog kijken we naar wat er overblijft als je alles hebt gereduceerd.

Wat is een CO2-credit?
Een CO2-credit is een certificaat voor één ton CO2-equivalent die buiten je eigen organisatie is vermeden, verminderd of uit de atmosfeer gehaald. Een project, zoals een bosbehoudproject of een installatie die CO2 afvangt, is gecontroleerd door een onafhankelijke partij. Daarna geeft een standaard credits uit en registreert ze. Koop je een credit, dan laat je hem op jouw naam afboeken, zodat niemand anders hem nog kan gebruiken.
Er zijn twee markten. Op de verplichte markt, zoals het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS), leveren grote uitstoters rechten in voor hun uitstoot. Op de vrijwillige markt kopen bedrijven credits uit eigen beweging. Over die vrijwillige markt gaat deze blog.

Vermijden, reduceren of verwijderen
Niet elk credit doet hetzelfde. Grofweg zijn er twee soorten:

Daarnaast is er een verschil tussen natuurlijke en technologische oplossingen. Bomen, bodem en veen zijn vaak goedkoper, maar de opslag is kwetsbaar: een bos kan afbranden. Technologische oplossingen slaan CO2 eeuwenlang op, maar zijn duurder en nog beperkt beschikbaar. Hoe langer de opslag, hoe beter de credit in de ogen van veel stakeholders.

Wat maakt een credit betrouwbaar?
Investeerders, banken en directies vragen steeds vaker: hoe weet je dat je credits deugen? Die vraag is terecht. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam keken naar bosbehoudprojecten en konden maar bij een fractie van de uitgegeven credits aantonen dat ze echt tot minder uitstoot leidden. Vier vragen helpen je verder: 

• Komt het project er ook zonder jouw geld? Zo ja, dan levert je aankoop geen extra klimaatwinst op.
•  Hoe lang blijft de CO2 weg? Tien jaar is iets anders dan duizend jaar
•  Wordt de ton niet dubbel geteld? Door de verkoper, een ander bedrijf of een land.
•  Wie heeft het gecontroleerd? En kun je dat zelf terugvinden in een openbaar register?

Er komen ook houvasten. De Europese Commissie stelde dit jaar de eerste methoden vast om permanente CO2-verwijdering te certificeren, en internationale kwaliteitslabels helpen je kiezen. 
Een bekend voorbeeld is Gold Standard. Samen met Verra is het een van de twee grootste standaarden voor CO2-credits, met extra aandacht voor lokale meerwaarde voor mens en natuur. Toch zegt zo’n keurmerk alleen niet meer alles. Kijk daarom ook of een credit het CCP-label heeft van de Integrity Council for the Voluntary Carbon Market (ICVCM). Daarvoor wordt elke methode apart getoetst.

De Nederlandse koolstofmarkt
Ook in Nederland is een eigen markt ontstaan. De Stichting Nationale Koolstofmarkt (SNK) is in 2019 opgericht als vervolg op de Green Deal Nationale Koolstofmarkt en certificeert projecten die nog niet onder bestaand beleid vallen. SNK werkt met vaste methoden, onafhankelijke controle van projectplannen en resultaten, en een openbaar register. SNK is zelf geen handelsplatform: je koopt via het project of een tussenpersoon. Ook de overheid koopt: met geld van het ministerie van LVVN koopt Nationaal Groenfonds certificaten voor langdurige koolstofopslag in biobased bouwmaterialen. Bovendien is er een Europees kader in aantocht, dat via een nieuw wetsvoorstel in Nederland wordt ingevoerd. In juli stelde de Commissie ook methoden vast voor koolstofvastlegging in landbouwbodems, veengebieden en nieuwe bossen. Nederlandse credits zijn dichtbij en goed controleerbaar, maar vaak duurder dan internationale. 

Credits kopen of verkopen?
De meeste bedrijven denken alleen aan kopen. Koop je, controleer dan het register, laat de credits op jouw naam afboeken en leg vast waarom je voor dit project koos.
Maar je kunt ook aan de andere kant staan. Leg je zelf CO2 vast, bijvoorbeeld als agrariër, grondeigenaar of bedrijf in de biobased bouwketen, dan kun je credits verkopen. Daarvoor heb je een erkende methode nodig, kosten voor controle en een registratie. 

•    Let op: verkoop je een credit, dan claimt de koper de klimaatwinst. Dezelfde ton kun je dan niet ook in je eigen voetafdruk of communicatie meenemen.

Credits tellen niet als reductie
“Wat heb je echt gereduceerd, en wat heb je gecompenseerd?” Klanten en opdrachtgevers willen die twee steeds vaker gescheiden zien. De basis uit blog 3 en 4 blijft: credits horen niet in je voetafdruk en tellen nergens als reductie. Bij de CO2-Prestatieladder spelen ze geen rol: je certificaat, en dus je gunningsvoordeel, draait om reductie. Ook EcoVadis kijkt naar je voetafdruk, doelen en aantoonbare reductie. B Corp ziet credits alleen als laatste stap voor wat overblijft, en onder CSRD rapporteer je ze apart, naast je uitstoot. In verplichte systemen zoals het EU ETS en CBAM tellen vrijwillige credits helemaal niet mee.
CSRD geldt inmiddels alleen voor de grootste bedrijven, maar je merkt het via je klanten: “Kun je ons de klimaatdata leveren die we nodig hebben?” Houd credits daar dus altijd buiten.

Communiceren over credits: wat mag nog?
“Mogen we nog zeggen dat we CO2-neutraal zijn?” Uit onderzoek van de ACM blijkt dat de helft van de consumenten weinig of geen verschil ziet tussen CO2-reductie en CO2-compensatie. Sinds 27 september 2026 zijn claims als “klimaatneutraal” of “CO2-neutraal” voor producten verboden als ze steunen op gekochte credits. Dat geldt voor communicatie richting consumenten, maar ook zakelijke klanten kijken er kritischer naar. 
Hoe dan wel? Van compenseren naar bijdragen:

•    Niet: “Dit product is CO2-neutraal.” Wel: “We halveren onze uitstoot voor 2030 en financieren daarnaast 500 ton CO2-verwijdering per jaar.”
•    Niet: “Klimaatneutraal geleverd.” Wel: “Naast onze eigen reductie dragen we bij aan een gecertificeerd Nederlands veenproject of biobased bouwproject.”

Vijf praktische tips
1.    Geef credits een plek in je transitieplan. Bepaal of ze een rol kunnen spelen, werk met een budget in plaats van “alles compenseren” en leg je kwaliteitseisen vast.
2.    Bekijk of je zelf credits kunt verkopen. Gebruik je biobased materialen of leg je CO2 vast in je bodem of producten, dan kun je daar mogelijk credits voor laten certificeren en verkopen.
3.    Kies kwaliteit boven prijs. Vraag je aanbieder welke standaard het project volgt, hoe lang de CO2 wordt opgeslagen en waar je de credits kunt terugvinden in het openbare register van die standaard. En laat ze daar altijd op jouw naam afboeken, zodat niemand anders dezelfde ton kan claimen. En om aan te sluiten bij jou bedrijfsverhaal kun je kiezen voor CO2 credits die passen bij jouw bedrijfsactiviteiten. Als supermarkt kun je bijvoorbeeld investeren in CO2 credits van boeren in jouw keten. 
4.    Houd credits apart en vertel een eerlijk verhaal. Rapporteer je uitstoot altijd zonder credits, en vermeld je credits in een aparte regel.
5.    Check je claims. Zoek op je website, verpakkingen, offertes en in je jaarverslag naar woorden als “CO2-neutraal”, “klimaatneutraal” of “gecompenseerd”. Noem je een product of dienst neutraal op basis van gekochte credits, dan mag dat sinds 27 september niet meer richting consumenten. Ook in andere communicatie zijn zulke claims riskant, dus pas ze aan voordat een klant of de ACM ernaar vraagt.

Hoe kan TOSCA je helpen?
TOSCA ondersteunt je onder meer met:
•    Claimcheck
•    Creditstrategie in je transitieplan
•    Businesscase voor het kopen of verkopen van credits
•    Inkoopondersteuning
•    Rapportage en communicatie

Tot slot
We begonnen bij de urgentie, lieten zien hoe je met een klimaatveerkrachtanalyse je klimaatrisico’s in kaart brengt, hoe je een transitieplan met realistische doelen opstelt en hoe je met een goede nulmeting het fundament legt. CO2-credits zijn het sluitstuk, geen startpunt: eerst reduceren, dan pas bijdragen aan wat overblijft.
Waar je ook staat in je klimaatreis, TOSCA helpt je verder: van klimaatveerkrachtanalyse en transitieplan tot je CO2-voetafdruk, de CO2-Prestatieladder, CSRD-rapportage en een doordachte inzet van credits. Wil je meer weten? Neem dan contact met ons op

Geschreven door: Christien Pennings | christien@toscatribe.nl