3. Leiders & Managers: Tips voor Managers

BLOG

De vorige blog had vijf tips voor leiders en hun visie voor duurzaam ondernemen, op basis van een serie interviews. Maar een visie moet vertaald worden naar een plan. Een manager maakt het bijbehorende budget en richt de processen in. Dat is niet altijd even makkelijk, zeker niet in een organisatie die niet gebouwd is voor de verandering die doorgevoerd moet worden. Hieronder zijn vijf tips uit onze interviews over hoe je dit beter kan doen:

1.    Vertaal duurzaamheid naar de taal van de organisatie
Een duurzame boodschap die niet landt, verandert niets. De kunst van een manager is het vertalen van de visie naar iets wat de organisatie begrijpt en kan gebruiken. Als de buitenwereld vraagt om certificeringen, dan helpt dat om duurzaamheid te managen aldus Gaby Rosier*. Die externe druk wordt op die manier een intern instrument. Organisaties worden op die manier bijna verplicht om met duurzaamheid te omarmen.

Een andere ingang is het omdenken van hoe je duurzaamheid presenteert. In plaats van het als kostenpost uit te leggen aan de CFO of de Raad van Commissarissen, positioneer je het als een investering. Pelle de Laaf* geeft als voorbeeld als je heel veel fossiele brandstof gebruikt, dan is dat nu wellicht handig, maar ooit is het niet meer beschikbaar voor een betaalbare prijs, dus je kan beter je bedrijfsvoering zo inrichten dat je er niet van afhankelijk bent. Zo benadruk je de lange termijn waardecreatie in plaats van de korte termijn. 

2.    Combineer lange termijn denken met financieel realisme
Duurzaamheid en financiële gezondheid worden vaak als elkaars tegenpolen gezien. Maar wie goed kijkt, ziet dat ze elkaar nodig hebben. Korte termijn winsten zijn niet per definitie houdbaar op de lange termijn. Vandaag de dag wordt het steeds duidelijker hoeveel impact afhankelijkheid van kritieke grondstoffen kan hebben op de bedrijfsvoering. De duurzame keuze is dan uiteindelijk de verstandige en rendabele keuze legt Pelle uit. 

Het vraagt om een sterke governance binnen het bedrijf, het is moeilijk een duurzame transitie door te zetten in jaren dat je geen winst maakt. Een goede Businesscase is dan nog belangrijker, aldus Mark Groot Wassink*. Gaby beaamt dat soms gaat rendement of het overleven van het bedrijf voor de inzet op duurzaamheid. De vraag die daarbij helpt is, kan ik deze beslissing over vijf jaar nog uitleggen? Niet alleen aan de Raad van Commissarissen, maar ook aan jezelf en de stakeholders.

3.    Leer oude gewoontes af
Managers zijn opgeleid om – en goed in – te optimaliseren wat er al is. Hun taken zijn voornamelijk gericht op processen stroomlijnen en efficiënter maken, kortom, de boel soepel laten draaien. Hier ligt ook de wrijving met duurzaamheid, want dat vraagt niet om beter doen wat je deed, maar om soms fundamenteel andere dingen te doen. Bij duurzaamheid gaat het vaak over patronen doorbreken zegt Cathelijne Lania* en dus ook om nieuw gedrag te creëren. 

De kracht van een goede manager ligt juist in iets anders: het vermogen om de omgeving zo in te richten dat nieuw gedrag voor anderen makkelijker wordt. Denk aan processen herontwerpen die duurzame keuzes tot de standaard maken, of beloningsprikkels die de gewenste richting versterken in plaats van tegenwerken. Ian Helgering* beschrijft hoe hij niet mensen probeerde te overtuigen met het wijzende vingertje — het mag niet meer — maar in plaats daarvan bewustzijn creëerde en ruimte maakte voor gesprek. Dat werkte. Dus richt je blik niet primair op jezelf als degene die moet veranderen, maar op de vraag wat jij kunt doen om anderen te helpen nieuw gedrag aan te leren.

4.    Eerst de kleine stappen 
Hoe vaak lukt het nou om een verandering in één keer goed door te voeren? Mark weet uit ervaring hoe die plannen zich verhouden tot de werkelijkheid. Zijn duurzame initiatieven bereikte na respectievelijk negen en tien jaar het punt waar hij na drie jaar had willen staan. Als innovatiemanager met commerciële doelen wilde ik altijd sneller, maar je leert dat geduld en kleine stapjes cruciaal zijn.

Ieder initiatief in de goede richting verdient applaus, vindt Henk-Jan Beltman*, green washing bestaat ook niet naar mijn mening voegt hij daaraan toe. Een grote organisatie die een bescheiden stap in de juiste richting zet, heeft vaak meer impact dan een organisatie die weliswaar integer handelt, maar niet schaalt. Als duurzaamheidsmanager zit je in zo’n bubbel zegt Gaby. Veel dingen die jij vanzelfsprekend vindt, zijn voor mensen die zich net beginnen te verdiepen nog helemaal niet gewoon. 

5.     Weet wanneer je externe hulp of samenwerking moet zoeken
Je kunt nog zo gedreven zijn, als het niet duidelijk is wat de organisatie wilt bereiken op het gebied van duurzaamheid, wordt de kloof tussen wat er verwacht wordt en wat je doet al snel groot. Herken je dat? Dan is het waardevol om dat gat eerst inzichtelijk te maken. Bij TOSCA gebruiken we daarvoor tools zoals de embeddingsscan. Hiermee kan je scores vergelijken tussen wat managers ervaren op het gebied van duurzaamheid en hoe leiders of de raad van bestuur hetzelfde oordelen. Op basis van de scan kunnen we gericht helpen met het aanscherpen van de visie, de inbedding van duurzaamheid in strategie of juist bij de keuze van de juiste KPI’s. 

De samenwerking tussen leiders en managers in de organisatie speelt een grote rol. Leiders die zichtbaar aansturen op duurzaamheid geven richting en legitimiteit aan de stappen die managers zetten. Maar ook andere leiders zoals mensen met invloed op de werkvloer, in teams of over afdelingen heen, kunnen helpen om voortgang te benoemen en te vieren. Welke managers zie jij dit goed doen? Of kan je hier juist wel wat hulp bij gebruiken? Wij denken graag met je mee. 

* Voor deze blogreeks spraken we met:

• Mark Groot Wassink, medeoprichter Roetz-Bikes, oud-directeur duurzaamheid & innovatie bij Auping, Associate Partner
• Henk-Jan Beltman, impact-ondernemer, onder andere, oud-CEO en Chief Chocolate Officer van Tony's Chocolonely en mede-eigenaar Fish Tales
• Cathelijne Lania, Founder A Beautiful Story
• Pelle de Laaf, Head of Finance bij Johan Cruijff Arena
• Ian Helgering, Changemaker bij Limitless, MBA Leiderschap & Samenwerking aan Nyenrode
• Gaby Rosier, Strategisch duurzaamheids manager bij Axians