2. Leiders & Managers: Tips voor leiders

Blog

De eerste blog in deze reeks liet op basis van een serie interviews zien wat er nodig is op het grote vlak: visie, de juiste mensen en momentum. Maar weten wat er nodig is om duurzame intentie werkelijkheid te laten worden is niet hetzelfde als weten hoe jij daar zelf aan bij kan dragen. Deze blog geeft vijf tips voor leiders. Welke rol speel jij als leider? En hoe zorg je dat je iets in beweging brengt? Je leest het hieronder. 

1. Creëer leiderschap in anderen 

De beste leiders wijzen de richting aan, maar laten ruimte aan anderen om hun eigen weg naar die stip op de horizon te vinden. Dit vraagt om loslaten, iets dat misschien gek klinkt voor veel leiders. Wees niet de hero, maar de host vindt Ian Helgering*. Autonomie biedt ruimte voor medewerkers om hun eigen invulling te geven aan hun rol binnen de organisatie. Niet voor niets schreef Henk-Jan Beltman* in onze eerdere blog meer belang toe aan de juiste mensen, dan aan de visie. Ik ben er heilig van overtuigd dat als ik voor de wagen was gaan lopen, dit nooit gelukt was. 
Echte impact ontstaat wanneer leiderschap zich verspreidt door de hele organisatie. Door de verantwoordelijkheid zo laag mogelijk in je organisatie te leggen, voelen teams of personen zich verbonden met het doel aldus Pelle de Laaf*. Impact gaat voor mij over invloed, ergens invloed op uitoefenen. Ik vraag iedereen bij ons: wat is jouw persoonlijke edge? Die vraag stelt Cathelijne aan iedereen die voor haar organisatie werkt. Op die manier wordt eigenaarschap vergroot bij haar werknemers.  

2. Omarm de onzekerheid

Voor transitie of systeemdenken is geen gebruikersaanwijzing. Als je het hebt over duurzaamheid, gaat het vaak over het doorbreken van patronen zegt Cathelijne Lania*. Dit brengt bij uitstek onzekerheid met zich mee. Wie wacht op die zekerheid, handelt nooit. Soms pakt dit goed uit, zoals bij Mark Groot Wassink*, maar, je kan doen alsof het allemaal zo bedacht was, maar dat is niet zo. De praktijk is weerbarstig en het had net zo goed niet kunnen lukken. Henk-Jan* beaamt 50% is gewoon momentum, er zijn zoveel goede ondernemers met een goed team die uiteindelijk gewoon de wind tegen hebben gehad. Dat maakt hem niet beter dan anderen, er kwam ook een portie geluk bij kijken.  
Het doorbreken van patronen gebeurt niet alleen binnen de organisatie. Ook de instellingen waarvan je afhankelijk bent als ondernemer, zoals banken of andere financiers, moeten bereid zijn om jouw visie te begrijpen en accepteren. Meerdere leiders in ons onderzoek beschrijven vergelijkbare scenario’s waarbij een bank of investeerder vraagt waarom ze geld uitgeven aan iets dat naar hun mening geen waarde toevoegt aan het bedrijf. In mijn beleving  zijn dat vaak juist investeringen die de echte winst opleveren, zegt Cathelijne. Het is dan extra van belang om mensen aan te haken met een goed verhaal.

3. Neem een duidelijk standpunt in

Visie zonder ruggengraat is bij voorbaat kansloos. Duurzaamheid is voor velen verbonden met mensen die uit idealisme iets willen veranderen. Maar dat betekent niet dat het allemaal in harmonie of vanzelf gaat. Het is tegen de stroming in roeien, en daardoor is het belangrijk dat je als leider in duurzaamheid op je strepen staat. Henk-Jan is er direct over: Je moet zelf een bepaalde werkwijze hebben waar je met strakke hand aan vasthoudt. Je moet de discipline hooghouden in de organisatie. Je moet niet terugdeinzen om mensen aan afspraken te houden, zelfs om ze te ontslaan. Wat ik veel zie bij ondernemers die de wereld mooier willen maken is dat ze veel te lief zijn en dat ze te veel het gevoel hebben van “ja, we doen dit samen”. Maar, het is geen happy kleppie. Het is gewoon knetterhard bikkelen. Zo’n hard standpunt heeft alleen kracht als het ergens op berust. Wat mensen meeneemt is het doorleefde geloof in de richting die jij ingeslagen bent. Om ergens naartoe te gaan, moet je zelf geloven dat het kan omschrijft Cathelijne.  

4. Weet waar jouw energie het meeste effect heeft

De lijst aan duurzaamheidsonderwerpen is eindeloos: klimaat, biodiversiteit, sociale ongelijkheid, circulaire economie en ga zo maar door. Er is zoveel concurrentie tussen mogelijke onderwerpen, wat ga je eerst doen? Ga je voor de mensen of ga je voor de natuur? vraagt Ian zich af.  
Omdat er zoveel keuzes zijn wordt de vraag wie jij bent als leider nog belangrijker. Niet elke leider hoeft dezelfde impact te maken en niet elke leider is voor elk type impact geschikt. Cathelijne beschrijft hoe haar samenwerking met een andere leidinggevende goed werkte, omdat ze zo complementair waren: Wat moet er gebeuren in een bedrijf en hoe leid je dat naar een volgende stap? Dat is ander leiderschap dan hoe ik het doe, ik ben meer van wat is er mis met de wereld en wat kan ik doen? 
Een goede leider weet dus niet alleen waar zijn energie naartoe gaat, hij weet ook welk type leider hij wel en niet is. Sommige leiders zijn beter in het bedenken van ideeën, anderen weer in mensen achter het idee krijgen. Een goede leider heeft het lef om betere mensen aan te nemen beaamt Henk-Jan. Weten waar jouw energie het meeste effect heeft, begint bij eerlijkheid over wat jij te bieden hebt. 

5. Weet wanneer je externe hulp of samenwerking moet zoeken 

De verwevenheid van thema’s, sectoren en stakeholders maakt het onmogelijk om in je eentje de doorslag te geven. Cathelijne: Er is veel voorwerk nodig voordat de boel in beweging kan komen. Namelijk stakeholder management, zorgen dat er genoeg mensen warmdraaien voor je idee. Dat draagvlak heeft ook een externe kant. Pelle laat zien hoe je als organisatie verder kan reiken dan je eigen stadion: We zitten aan serieuze tafels, niet alleen op congressen maar ook in diverse netwerkgroepjes binnen de branche. Sterker nog, we zetten het zelf op, zo hebben we een duurzaamheidsgroep van stadions opgezet. 
Mark voegt daar aan toe: Een klein groepje toegewijde mensen met een duidelijk doel, kan heel veel bereiken en los maken. Je kan niet in je eentje, maar wel met een aantal mensen dat ecosysteem bouwen. Zo’n ecosysteem kan jouw missie veel verder dragen dan in je eentje. Daar zit meteen de spanning van duurzaam ondernemen. Teveel samenwerken kan je concurrentiepositie ondermijnen, al draagt dat wellicht wel het meeste bij aan die missie. Dit vraagt om een andere kijk naar wat succes eigenlijk betekent. Henk-Jan vindt dan ook dat bedrijven anders moeten kijken naar hun doelen. Geld moet een middel zijn waarmee je je doel behaald in plaats van dat het een einddoel is.  

Conclusie? 
De vijf tips hierboven komen van mensen die dit zelf hebben gedaan. Welke leiders zie jij dit goed doen? Wie inspireert jou omdat ze doorzetten wanneer hun ideeën weerstand opleveren? We zijn benieuwd. In de volgende blog kijken we naar  wat duurzaamheid van managers vraagt.  
Ben je toe aan externe hulp? Neem contact op met één van onze change agents.  

* Voor deze blogreeks spraken we met:

• Mark Groot Wassink, medeoprichter Roetz-Bikes, oud-directeur duurzaamheid & innovatie bij Auping, Associate Partner TOSCA
• Henk-Jan Beltman, impact-ondernemer, onder andere, oud-CEO en Chief Chocolate Officer van Tony's Chocolonely en mede-eigenaar Fish Tales
• Cathelijne Lania, Founder A Beautiful Story
• Pelle de Laaf, Head of Finance bij Johan Cruijff Arena
• Ian Helgering, Changemaker bij Limitless, MBA Leiderschap & Samenwerking aan Nyenrode
• Gaby Rosier, Strategisch duurzaamheids manager bij Axians