De rekening van klimaatverandering: nu al groot, straks met rente

Blog

Klimaat: het thema dat blijft, hoe je het ook noemt 
Klimaat staat al jaren op de agenda. En toch voelt het voor veel organisaties nog steeds als iets van buiten, iets wat op hen afkomt. Iets om op te reageren, in plaats van iets om op te sturen. Wij zien dat anders. Klimaat is geen compliance-thema. Het is een strategisch vraagstuk dat raakt aan hoe je als organisatie waarde creëert, nu en in de toekomst.

De wereld verandert sneller dan verwacht 
De driejaarlijkse gemiddelde temperatuur overschreed voor het eerst de 1,5°C-grens, de limiet die in het Parijs-akkoord van 2015 is vastgesteld. Johan Rockström, directeur van het Potsdam Instituut voor Klimaatimpactonderzoek, zei hierover bij de World Economic Forum Annual Meeting 2026: "We zijn op een werkelijk beslissend moment. De tijd raakt op, maar het is niet te laat." 
De gevolgen zijn voelbaar dichtbij. De zomer van 2026 brak vrijwel alle droogte- en hitterecords in Europa. Verzekeraars verwerken de schade van grote bosbranden. Ketens liepen vast door lage waterstanden. Oogsten mislukken. Dit zijn geen toekomstscenario's meer. Dit is nu. Ook heel persoonlijk, in mijn eigen omgeving waar ik opgroeide in Erftstadt, Duitsland, werd al in juli 2021 duidelijk hoe dichtbij klimaatverandering is. In Erftstadt werden complete wijken meegesleurd door catastrofale overstromingen, duizenden mensen moesten van de ene op de andere dag hun huis verlaten. En hier zijn natuurlijk nog veel meer voorbeelden van. 

Klimaat krijgt een nieuwe taal 
In een wereld van geopolitieke onzekerheid klinkt de vraag steeds vaker anders: niet meer "hoe worden wij duurzamer?" maar vooral "hoe worden wij onafhankelijker en weerbaarder?" 
De Straat van Hormuz, op zijn nauwst amper 33 kilometer breed, is het scharnierpunt van de mondiale energievoorziening. Dagelijks passeren er ruim 20 miljoen vaten olie, goed voor ~25% van de mondiale zeeolie-handel. Het IMF waarschuwt dat verstoringen hier de wereldeconomische groei kunnen drukken naar 2,5%¹. 
Energieonafhankelijkheid, autonomie, voedselzekerheid, ketenweerbaarheid, dit zijn de nieuwe talen waarin klimaat wordt gesproken. Sanda Ojiambo, CEO van het UN Global Compact, verwoordde het zo: "Responsible business is resilient business⁴."

Wet- en regelgeving: de druk neemt af of juist toe? 
Het antwoord is: allebei, en dat maakt het complex. De EU Omnibus heeft de CSRD voor veel bedrijven afgezwakt of uitgesteld, maar de regeldruk is niet verdwenen.   Het EU Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) dat CO2-kosten koppelt aan bepaalde import in de EU (staal, aluminium, cement, kunstmest, waterstof en elektriciteit), is per 1 januari 2026 de definitieve fase ingegaan. De Green Claims Directive verplicht bedrijven om hun milieuclaims vooraf wetenschappelijk en onafhankelijk te bewijzen en laten certificeren in de strijd tegen greenwashing. 
De indirecte druk neemt ook toe: leveranciers worden gevraagd om klimaatdata, de CO2 -Prestatieladder wordt vereist bij aanbestedingen en financiers stellen klimaatvragen als standaard. De strategische noodzaak verdwijnt niet.

De businesscase: duurzame energie loont 
Meer dan 90% van alle nieuwe projecten voor hernieuwbare energie wereldwijd wekt elektriciteit op tegen lagere kosten dan het goedkoopste nieuwe fossiele alternatief. Elke dollar die wordt geïnvesteerd in hernieuwbare energie creëert drie keer meer banen dan in de fossiele brandstofindustrie².  
Toch zien we ook een ander signaal. In 2026 investeren minder bedrijven in verduurzaming dan in 2025, van 68% in 2024 naar 61% in 2026. Dit bevestigt wat wij dagelijks zien: de ambitie is er. De vertaling naar de praktijk blijft lastig. En juist daar ligt de kans.

De kosten van niets doen 
Afwachten voelt vaak als de veilige optie, maar heeft een prijs. De meeste Nederlandse bedrijven hebben inmiddels wel een basisbeeld van hun directe uitstoot (Scope 1 en 2). De echte blinde vlek zit in Scope 3: de indirecte emissies in de keten, bij toeleveranciers en in het gebruik van het eigen product. Scope 3 vertegenwoordigt doorgaans 70 tot 90% van de totale CO2 -impact van een bedrijf. Wie hier geen zicht op heeft, mist niet alleen cijfers, maar ook zicht op concrete risico's. 

• Inkooprisico's (upstream). Toeleveranciers die te maken krijgen met strengere wetgeving of CO2-beprijzing zullen die kosten doorberekenen. Als je je keten niet verduurzaamt, stijgen je inkoopkosten onverwacht. 
• Markt- en productrisico's (downstream). Consumenten en zakelijke afnemers eisen steeds vaker klimaatneutrale of lage-uitstoot producten. Heeft de gebruiksfase of afvalverwerking van jouw product een hoge uitstoot, dan loop je het risico marktaandeel te verliezen aan concurrenten. 
• Financieringsrisico's. Banken en investeerders beoordelen bedrijven steeds vaker op hun volledige ketenuitstoot, niet alleen de eigen bedrijfsvoering. Zonder Scope 3-inzicht loop je het risico op een lagere ESG-rating, wat kan leiden tot hogere rentes of zelfs uitsluiting van kapitaal. 

Kortom: een CO2-cijfer dat stopt bij de eigen fabriekspoort of het eigen kantoor geeft een vertekend, te rooskleurig beeld. Juist de risico's die het meest raken aan continuïteit en kostprijs zitten in de keten. 
 
Wat volgt in deze reeks 
In de volgende blogs gaan we dieper in op hoe je klimaat vertaalt naar concrete actie. Klimaat is het thema dat blijft, hoe je het ook noemt. De vraag is niet óf het relevant is voor jouw organisatie maar hoe je ermee aan de slag gaat. Daar denken wij bij TOSCA graag met je over mee. 
In de komende weken delen wij de volgende blogs met jullie: 
Blog 2: Klimaatveerkrachtanalyse: vijf tips 
Blog 3: Klimaattransitieplan: van ambitie naar geloofwaardig plan 
Blog 4: Emissies berekenen en doelen stellen 
Blog 5: GHG removal & carbon credits: wanneer is compensatie zinvol? 

Wij helpen bedrijven om van CO2-ambities concrete plannen te maken, van de eerste jaar-rapportage tot een uitgewerkte routekaart naar netto nul. Ik denk graag mee. Neem contact via ulrike@toscatibe.nl.

Bronnen
1: IMF, april 2026
2: VN Secretaris-Generaal, 2026) UN Global Compact 
3: CBS -  Opnieuw investeren minder bedrijven in verduurzaming, juli 2026) 
4: haar Annual Letter van januari 2026